maandag 11 juni 2012

Yoga: de mythes & waarheden

Het leven neemt allerlei wendingen en kent ups en downs. Dat maakt ons leven spannend, gelukkig, soms verdrietig, maar absoluut de moeite waard!
Alles verandert continu en we hebben eigenlijk niets zelf in de hand… We kunnen alleen maar
bepalen hoe we reageren, hoe we ons voelen en hoe we
ons zelf en de wereld zien.
Dit wordt mij door yoga en meditatie steeds duidelijker, hoewel ik mijzelf hier ook nog vaak aan moet herinneren.
Yoga inspireert mij om een beter, meer bewust en geaard mens te zijn.

"Yoga is your own self-reliant system that provides whatever you need to be healthy, as a whole person, which includes all together your mind, body, spirituality, and happiness.
All the tools are right there, and you already have them."
Tara Stiles


Yoga leert je om naar je lichaam te luisteren
Ons lichaam geeft altijd aan wat er werkelijk aan de hand is met ons. Het lichaam is het instrument van het bewustzijn en vertelt ons wanneer we rustiger aan moeten doen, meer water moeten drinken, gezonder eten, enz. Het is aan ons om te luisteren. Wanneer je je innerlijke stem negeert en je verzet tegen jezelf, bouw je stress op. En, zoals ik in mijn vorige blog al vertelde, wanneer je troep in je lichaam stopt, komt er ook troep uit. Dit geldt voor voedsel maar ook voor gedachten en gedrag.

Practice, not Perfect
Wanneer ik over yoga praat met iemand die het nog nooit geprobeerd heeft,  is de meest voorkomende reactie:  "Het is niets voor mij want ik ben niet lenig, ik kan niet eens bij mijn tenen". Door foto’s van yogi's in de meest ingewikkelde houdingen denkt men dat flexibiliteit een voorwaarde of een doel in de yoga is. Dit is absoluut niet waar!! Je hoeft niet flexibel te zijn voor yoga: als je niet bij je tenen komt, dan kun je altijd je knieën buigen. Yoga is een proces om jezelf te leren kennen. Wanneer je in jezelf gelooft, je beweegt met behulp van je adem en je  geduldig bent, zul je zien hoe die onmogelijke houding langzaam wel mogelijk wordt!

Hou van jezelf
Yoga leert je om jezelf niet  te vergelijken met anderen. Door jezelf met anderen te vergelijken, beperk je je eigen capaciteiten. Je bent uniek en niemand kan doen of zijn wat jij bent! Het leren van jezelf te houden is onderdeel van de yoga-reis.

Hou van het leven
Nog een veel voorkomend vooroordeel is dat je een hippie bent wanneer je aan yoga doet.
Yoga
brengt
rust in en
waardering voor het leven, je sluit vrede met wie je bent en leeft in het moment. Voor sommige mensen gaat dit samen met regenbogen, blote voeten, muesli en tofu ;-) maar dit is echt geen regel!

Wat yoga je verder brengt
Fysiek:  vermindert hart-& vaatziekten, verlaagt de bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker waarden, verbetert flexibiliteit, kracht en lichaamshouding,  vermindert chronische pijn, helpt je lichaam bij de afvoer van afvalstoffen en verhoogt het immuunsysteem.
Mentaal:  vermindert symptomen van depressie (verhoogt serotonine gehalte, het gelukshormoon), angst, dwangneurosen en schizofrenie, vermindert aanmaak van stresshormonen adrenaline en cortisol en leert je om te gaan met stress.

Wat je vaak hoort is dat men denkt dat je tijdens een yogales geen “echte”  workout krijgt.
Yoga is juist een complete workout, van lichaam en geest. Al je spieren, maar ook je organen, het zenuwstelsel en klieren worden geactiveerd.
Ook tijdens een yogales zul je zweten en een verhoogde hartslag hebben!



Misschien lijkt het door dit blog alsof ik alle punten hierboven volledig onder de knie heb, maar dat is absoluut niet waar!
Toen ik een jaar of 5 geleden startte met yoga dacht ook ik dat je lenig moest zijn. En dat is iets wat ik van nature absoluut niet ben! Sommige dagen zit ik beter in mijn vel dan anderen en ook dat merk ik tijdens de houdingen. Wanneer ik gemakkelijker of verder in een houding kom, ben ik blij en trots!
Tijdens het mediteren gluur ik soms door mijn wimpers naar de klok om te zien hoelang ik al bezig ben… Maar ik weet inmiddels wel dat het er niet om gaat hoelang je mediteert, maar om de stilte tussen mijn gedachten en het focussen op mijn ademhaling.
Het lesgeven is best nog een beetje spannend, ook al ziet het er niet zo uit ;-) Ondanks dat ik al een tijd aan yoga doe, is (yoga)les geven totaal anders en nieuw voor mij.

Ik maak fouten en ga op mijn bek. Het gaat erom op welke manier je jezelf opraapt en
dat je  leert van je fouten. Iedereen zit  in het proces van het zoeken naar zichzelf, je “shit”  opruimen en ik weet dat yoga mij daarbij helpt!





















maandag 28 mei 2012

Time to Take Out the Trash!

Eerder dit jaar schreef ik al een stukje over Kris Carr en haar Crazy Sexy Life. http://vihanayoga.blogspot.com/2012/02/crazy-sexy-life.html

Onlangs ben ik mij wat meer gaan verdiepen in haar “dieet” en dan met name de natuurlijke pH (melkzuur)  balans in ons lichaam.
Bij een optimale zuurgraad werkt je lichaam het best. Bij een slechte zuurgraad, kunnen ziekten ontstaan. De pH-waarden van ons lichaam kunnen uit balans raken door  slechte voeding,  overmatig alcohol- en suikergebruik, slechte eetgewoonten, stress, het milieu, weinig of juist overmatige beweging, roken en crashdiëten.
Een te lage pH-waarde wordt verzuring genoemd. Een te hoge pH-waarde noemt men alkalisatie. Te lage pH-waarden (zuur) leiden sneller tot levensbedreigende situaties dan te hoge waarden (basisch of alkalisch). De pH-schaal loopt van 0 tot 14. Neutrale pH is 7,0. Hoe hoger de pH (hoger dan 7) hoe meer alkalisch, terwijl een pH lager dan 7 zuur is. Ook varieert een goede pH waarde door het hele lichaam.
Ons lichaam maakt zelf ook melkzuur aan, zij het vrijwel alleen rechtsdraaiend. Het wordt in de lever opnieuw omgezet tot suiker en reservebrandstoffen. Rechtsdraaiend melkzuur kan gemakkelijk en snel door de lever worden afgebroken. Linksdraaiend melkzuur kan ook door de lever worden verwerkt, maar moeilijker. Wanneer het lichaam te veel linksdraaiend melkzuur binnen krijgt, kan het lichaam verzuren omdat de lever dit type melkzuur niet snel genoeg kan afbreken. Door verzuring van het lichaam wordt het lichaam vatbaarder voor schimmels, virussen, bacteriën en vrije radicalen. Verzuring zou zelfs overgewicht kunnen veroorzaken.

De meeste mensen baden hun lichaam in een zuurbad door het overmatig gebruiken van zuivel, suiker, koffie, vlees, enz.  Dit eist de nodige tol van het lichaam, in het bijzonder de spijsvertering, de lever en nieren. Ontstekingen, allergieën, artritis, huidproblemen, stemmingsstoornissen, depressie, obstipatie, darmproblemen, stress (fysiek en mentaal) en chronische ziekten worden door slechte eetgewoontes veroorzaakt.
Door het eten van een meer alkalisch dieet, (blad)groenten, spruiten, avocado's, sap, groene smoothies, soepen, in tegenstelling tot zure voeding, rijk aan dierlijke producten, verwerkte koolhydraten, geraffineerde suiker en drank, sigaretten en koffie, overspoelen we ons lichaam met enzymen, vitaminen, mineralen en zuurstof.

Elke dag zou je genoeg moeten eten van deze alkaline groenten en fruit:
Grapefruits, citroen, limoenen, mango’s, meloenen, papaja’s, appels, avocado’s, bananen, bessen, dadels, druiven, nectarines, sinaasappelen, perziken, peren, ananas, granaatappel, gember, stevia, asperges, bieten, paprika’s, peen, broccoli, selderij, komkommer, spruiten, sperziebonen, pompoen, yams, dille, courgette, zee groenten, uien en knoflook.

Gezonde voeding zorgt voor gezonde cellen en gezonde gedachten.
Omgekeerd, wanneer je veel “junk” eet, komt er ook troep uit!


maandag 21 mei 2012

Perfectly imperfect


Hoeveel van ons kunnen oprecht zeggen dat ze echt van hun eigen lichaam houden?  


We kunnen heel veeleisend zijn ten opzichte van ons lichaam, vooral als het gaat om ons uiterlijk... We hebben een “perfect”  beeld in ons hoofd, waaraan we volgens onszelf zouden moeten voldoen: We willen slanker, langer of meer gespierd zijn en wanneer we dat bereikt hebben kunnen we pas een goede relatie hebben, bij die bepaalde groep mensen horen, of eindelijk die carrière bereiken. 
Misschien heb je het gevoel soms in "oorlog" te zijn met je lichaam:  je dwingt jezelf die training te doen die je eigenlijk niet echt wilt doen en je eet het voedsel waarvan je eigenlijk niet echt geniet.
Uit onderzoek is gebleken dat sport en veranderen van eetgewoontes goede dingen voor ons kunnen doen, maar dan ook alleen wanneer het bewust en met aandacht voor ons lichaam gebeurd.

Door Hatha yoga ben ik mij gaan beseffen hoe losgekoppeld wij van ons lichaam kunnen zijn.
Wanneer je yoga beoefent, leer je om je ademhaling te verbinden met je bewegingen. 
Door je concentratie en adem naar punten in het lichaam te verplaatsen, breng je daar bewustzijn. Door de houdingen word je je bewust van wie je bent en hoe je in elkaar zit. 
Een regelmatige beoefening van yoga zorgt voor een stralend gezond lichaam, een heldere, geconcentreerde geest en een gebalanceerde samenwerking van lichaam en geest.
 Dát maakt je gezond. 

Er wordt vaak gedacht dat yoga alleen maar ontspannend of zweverig is. Daarom vind ik het belangrijk om mijn Hatha yogalessen met beide benen op de grond te geven.  Ook presteren is in onze samenleving een groot ding. In de yoga probeer je dat (ego) en je gedachten juist los te laten. Je wordt bewust van wat er in je lichaam gebeurd tijdens de houdingen en bent daar toeschouwer van. 
Door bewust te zijn van je ademhaling breng je jezelf rust en verbinding.
 Hoe meer verbinding met jezelf je krijgt, hoe beter de keuzes die je maakt zullen zijn. 
Uiteindelijk zal door yoga je motivatie veranderen: in plaats van je lichaam te willen veranderen, zul je je gewoon lekker in je vel willen voelen. Je verandert je eetgewoontes niet alleen om gewicht te verliezen, maar ook om je lichaam te voeden met het voedsel dat het echt nodig heeft.

Wanneer onze geest en lichaam verbonden zijn, zullen ze niet meer in "oorlog" met elkaar zijn, omdat ze dan willen wat voor hen allebei goed is. Ook op andere gebieden in je leven, zoals werk, relaties en levensstijl. Je zult merken dat je de kracht hebt om uit die slechte relatie te stappen of dat je eindelijk je ware passie achterna durft te jagen in plaats in die baan te blijven waar je niet gelukkig van wordt.



“You can search throughout the entire universe for someone who is more deserving of your love and affection than you are yourself, and that person is not to be found anywhere. You yourself, as much as anybody in the entire universe deserve your love and affection."  – Buddha




Foto Glamour US



woensdag 2 mei 2012

Lentekriebels

Wakker worden!
Ondanks het nog sterk wisselende weer, heb ik al echt de lente in mijn bol…
Voor mij betekent dit Grote Schoonmaak! Niet alleen in huis, maar ook in mijn hoofd en lichaam.
Een Lente Detox All Over zeg maar ;-)
Maar wat is detoxen eigenlijk? En hoe kan yoga je hierbij helpen?
Er zijn drie belangrijke systemen in het lichaam die een cruciale rol in de afvoer van afvalstoffen (detox) spelen - de bloedsomloop, de spijsvertering en het lymfestelsel.
De bloedsomloop pompt het bloed door het hele lichaam, levert zuurstof en voert de afvalstoffen af. Het spijsverteringssysteem verwerkt het voedsel wat we eten en het scheidt voedingsstoffen van afvalstoffen. Het lymfestelsel verzamelt intracellulaire vloeistof (vloeistof uit cellen) uit het hele lichaam en voert het naar de lymfeklieren, waar er schadelijke zaken (zoals bacteriën of andere verontreinigingen) worden verwijderd waarna de vloeistof wordt teruggebracht in de bloedbaan.

Yoga helpt en ondersteunt je lichaam in dit natuurlijk proces. Tijdens een yogaserie wordt ieder deel van het lichaam als het ware geduwd, getrokken, gedraaid, en omgekiept. Dit vergemakkelijkt de afvoer van afvalstoffen, zoals koolstofdioxide, melkzuur en lymfatische vloeistof uit de diepe weefsels en uiteinden van het lichaam, iets wat een andere sportsessie gewoon niet kan bereiken.
Ook yoga ademhaling (pranayama) speelt een belangrijke rol bij het bevorderen van ontgifting. Pranayama helpt kooldioxide uit het longweefsel, stimuleert de organen van de spijsvertering en brengt daarnaast rust en zorgt voor een heldere geest!
Yoga is een fijne manier om wakker te worden s‘ ochtends. Je hoeft echt niet een  half uur eerder op te staan, iedere minuut aan yoga besteed is een goed bestede minuut!
Om je wat op weg te helpen staan hieronder wat asana’s (houdingen) die je lichaam helpen bij het detoxen.
Neerwaartse Hond
Detox voordelen: Laat energie door het hele lichaam stromen en is hiermee een goede warming-up. Het gaat stijfheid van benen, rug en schouders tegen. Helpt bij de circulatie van het bloed en het lymfestelsel.

Ga op je handen en knieën zitten. De knieën staan een klein stukje uit elkaar, recht onder de heupen. De handen staan onder de schouders, de vingers zijn gespreid en de wijsvinger wijst recht vooruit.
Krul je tenen op de grond en duw op een uitademing de billen omhoog en naar achteren, zodat je stuit ver omhoog reikt. Strek je armen en benen. Als dit onprettig voelt in je knieën, buig ze dan lichtjes.
Duw de hielen in de richting van de grond; ze hoeven de grond niet per se te raken. Je hoofd is tussen je armen en je kijkt tussen je benen door naar achteren. Blijf één tot drie minuten in deze houding.

Spinal twist
Detox voordelen: Masseert de buikorganen, versoepelt de ruggengraat, stimuleert de spijsvertering en de afvoer van afvalstoffen.

Zit met de benen gestrekt naar voren. Buig je knieën en zet je voeten op de grond. Leg je linkerbeen op de grond met je linkervoet dicht bij de rechterbil. Plaats je rechtervoet aan de buitenkant van de linkerknie op de grond. De rechterknie wijst omhoog. Houd beide zitbotjes aan de vloer. Maak jezelf lang op een uitademing en draai naar rechts. Zet je rechterhand achter je op de grond. Zet je linkerelleboog aan de buitenkant van je rechterknie. Kijk over je rechterschouder. Adem 10-20 keer lang en diep.
Op een uitademing kom je terug naar het midden. Strek je benen weer voor je uit en doe de oefening nu andersom.
Gebroken kaars
Detox voordelen: Stimuleert circulatie van het bloed en lymfestelsel vanuit de voeten en benen. Kalmeert het zenuwstelsel, waardoor je lichaam ontstresst en zich kan richten op het detoxen. Ook een goede oefening wanneer je hoofdpijn hebt!

Zoek een leeg plekje bij de muur. Rol een deken op en leg deze op de grond. Ga op je zij liggen en strek je benen naar voren, parallel aan de muur, zodat je lichaam een hoek vormt.
Schuif je billen zo dicht mogelijk tegen de muur. Plaats je benen, met een vloeiende zwaai, omhoog tegen de muur. Tegelijkertijd kom je met je onderrug op de opgerolde deken te liggen.
Leg je armen langs je oren tegen de grond, met de handpalmen omhoog. Trek je kin in, zodat lengte ontstaat in je nek. Druk je nek en achterhoofd zacht tegen de grond. Blijf in deze houding gedurende vijf à vijftien minuten.
Voordat je uit de houding komt, duw je de deken onder je vandaan. Rol op je zij en kom langzaam overeind.

De PloegDetox voordelen: Verhoogt het energiepeil  en verbetert de bloedsomloop. Heeft een vitaliserend effect. Maakt de rug soepeler en bevordert de spijsvertering. Buik, heupen en benen worden slanker.
Lig op je rug met je armen langs je zij en breng op de uitademing je benen omhoog.
Strek je benen terwijl je jezelf iets hoger opdrukt, waarbij je je heupen met je handen ondersteunt. Beweeg je benen over je hoofd tot achter je hoofd en raak met je tenen de grond aan boven je hoofd.
Als je dit niet haalt of durft, kun je met je voeten steunen op een blok of de zitting van een stoel.
Je benen blijven recht en je armen blijven rechtuit op de grond voor het bewaren van je evenwicht. Adem goed in je buik en voel de adem je organen masseren. Wanneer je voldoende gehad hebt,  breng je je benen naar boven en rol je wervel voor wervel je rug af totdat je benen gestrekt op de grond liggen.
De Vis Detox voordelen: Maakt de borst ruimer en beweeglijker en versterkt de rug. Bevordert de spijsvertering. Zenuwen van de rug krijgen extra bloed.

Begin weer vanuit rugligging en plaats je handen naast elkaar onder je dijen, met de handpalmen op de grond. Druk de ellebogen stevig tegen de mat. Adem in, til je borst op en verruim je borstkas. Je rug trekt hol, je kruin raakt de grond, maar het gewicht rust voornamelijk op de armen. Wanneer je de Vishouding voor het eerst aanneemt, doe dit dan niet te lang. Een halve minuut volstaat al.
Til, vóór je uit de houding komt, eerst je hoofd op en glijd dan langzaam terug.

En voor degenen die al wat bekender zijn met yoga: ook de zonnegroet is een goede manier om je dag te beginnen.


Zorg er verder voor dat je niet te veel aan  zuivel, gluten (eiwit wat natuurlijk voorkomt in bepaalde graansoorten), suiker, cafeïne, alcohol, “processed” voedsel, rood vlees, soja, pinda's en maïs binnen krijgt.
Maar eet vooral verse groenten, niet-gluten granen, seizoensgebonden vruchten, noten, zaden en drink voldoende water!

Laat de lente maar komen!

zondag 22 april 2012

Earth Day

Vandaag was het Earth Day.
Earth Day is een
jaarlijks terugkerend evenement dat plaatsvindt in 192 landen. Deze dag heeft als doelstelling mensen te laten nadenken over hun consumptiegedrag en de invloed hiervan op de aarde.           
http://www.earthday.org/                                               http://www.dagvandeaarde.nl/
Op 22 april 1970 begon Earth Day in de Verenigde Staten als demonstratie van 22 miljoen Amerikanen voor een gezond en duurzaam milieu. Inmiddels is de dag uitgegroeid tot een wereldwijd gevierde dag, Earth Day Network (EDN) werkt momenteel samen met meer dan 22.000 partners in 192 landen. Meer dan 1 miljard mensen nemen deel aan de Earth Day activiteiten per jaar, waarmee het de grootste maatschappelijke samenwerking op de wereld is!
Toen ik in 2007 in Sydney was, werd daar door het Wereld Natuurfonds voor het eerst Earth Hour georganiseerd. Tussen 19.30  en 20.30 uur doofden vele huishoudens en bedrijven hun lichten gedurende een uur om energiebesparing te promoten en de koolstofdioxide uitstoot te verminderen. Vanuit het huis van mijn oom en tante in Eleanora Heights hadden we een prachtig uitzicht over de stad en we stonden dan ook om 19.30 uur klaar om de lichten uit te zien gaan. Het was een heel bijzonder gezicht om deze grote stad een uur in het donker te zien!
Earth Hour 2007 heeft voor een verminderd energieverbruik gezorgd van gemiddeld 4,9% tot 10,2% gedurende het uur, waaraan meer dan 2.2 miljoen mensen meededen. Inmiddels is ook dit initiatief uitgegroeid tot een wereldwijd succes, ieder jaar op de laatste zaterdag van maart wordt Earth Hour gehouden. Ook dit jaar werd de wereldwijde deelname weer groter: meer dan 6500 steden in 150 landen hebben meegedaan!
Tijdens onze vakantie in Indonesië hebben we zoveel prachtige natuur gezien, maar ook zo verschrikkelijk veel vervuiling! Ik heb nog nooit zo’n “vies” land gezien en vond dit erg schokkend…
                                                                                                                                                             
    

Komodo Eilanden - uit eigen archief  

Baliem Vallei, Papua - uit eigen archief      

Ook heeft mij dit weer extra bewust gemaakt van het feit dat we zo echt niet door kunnen gaan. Het beter zorgen voor onze planeet hoeft niet moeilijk te zijn. Eigenlijk is het vrij eenvoudig, je wordt zelf ook gezonder en  het bespaart geld. Ik geloof ook echt dat wanneer wij het goede voorbeeld geven er steeds meer landen (ook de 3e wereld landen) zullen volgen.         

Hieronder wat eenvoudige tips om de milieuvervuiling te verminderen:

Eet meer groenten!
En eet minder vlees en zuivel . De veehouderij is een van de grootste vervuilers. Het is de nummer 1 bron van methaan, een krachtig broeikasgas, wat met meer dan 100 miljoen ton per jaar ernstig vervuilt.

Sorteer plastic, papier en glas!
Hierdoor komen er minder chemische stoffen terecht  in het milieu, het bespaart natuurlijke hulpbronnen, reclycling kost minder energie dan het maken van de producten en het verkleind onze vuilstortplaatsen. 
http://www.plasticheroes.nl/
Koop een goede herbruikbare boodschappentas! 
Zelf heb ik pas geleden een soort netjes gekocht om daar groente en fruit in te doen om zo het gebruik van plastic zakjes te verminderen. http://www.bewustgoed-winkel.nl/a-19149014/again-and-a-gain/again-and-a-gain-take5-bags
Ga composteren!
Al het groene afval kan worden verwerkt in een compostvat in de achtertuin. Het bespaart tijd, energie en geld dat besteed zou worden om het naar een stortplaats te vervoeren waar het niet de kans krijgt om te ontbinden, omdat het vast zit tussen de afvalbergen van plastic. Eenmaal afgebroken, kan de compost dan worden gebruikt als bodem om je eigen tuin te laten groeien.
Gebruik glazen waterflessen!
De meeste plastic waterflessen zijn in feite gevuld met kraanwater. We maken gebruik van 18 miljoen vaten olie om water te vervoeren en dit aantal blijft elk jaar groeien.        In onze oceanen drijft op dit moment 3,5 miljoen ton aan plastic, dit staat gelijk aan ongeveer 9 miljoen voetbalvelden van plastic. Iedere keer dat je je glazen fles hervult maak je een groot verschil voor de aarde, maar ook weerhoudt je gevaarlijke chemicaliën die in plastic zitten van het binnen dringen van je lichaam.
http://plasticsoupfoundation.org/
Plant een boom!
Vooral fruitbomen genezen en reinigen de lucht.  Ook verbeteren ze de bodemkwaliteit, voorkomen ze erosie, zijn ze een huis voor dieren, ondersteunen ze waardevolle waterbronnen en zorgen ze  voor voedsel voor mens en dier. Een boom kan ongeveer 10 pond van de vervuiling en 330 kilo kooldioxide uit onze lucht zuiveren per jaar! Om nog niet eens over de hoeveelheid zuurstof die ze afgeven te spreken…  
http://www.bomenvoorkoeien.nl/
Gebruik groene huishoudelijke producten!
In de laatste 100 jaar zijn er meer dan 75.000 nieuwe chemische stoffen ontdekt en gedumpt in het milieu. In de meeste supermarkten kun je tegenwoordig eco-vriendelijke schoonmaakproducten kopen.
Verbruik thuis minder energie!
Gebruik de verwarming zo weinig mogelijk. Kleed je warmer wanneer het het koud is. Dit helpt de aarde door het gebruik van minder energie en je portemonnee door een lagere energierekening. Leuke bijkomstigheid: In de winter verbrandt je meer calorieën wanneer je het net iets kouder hebt en in de zomer ontdoet ons lichaam zich door middel van zweten van gifstoffen. Een win-win situatie dus ;-)

Eet lokaal geteelde producten!
Het eten van lokale producten verlaagt de milieu-impact van de scheepvaart over de hele wereld. Of beter nog: leg een kleine moestuin aan. Dit kan zelfs op een balkon met slechts een paar kruiden als dat alles is waar de ruimte voor hebt. De voordelen van het kweken van je eigen groenten en fruit  eten zijn enorm en alle beetjes helpen in je portemonnee!